Aanpak begeleidingsethiek

'Je komt tot een gedeeld handelingskader'

Er verschijnt een man in beeld. Hij zegt: 'Het mooie van deze methode is dat je geen geleerde ethicus hoeft te zijn om ermee aan de slag te gaan. Begeleidingsethiek is heel praktisch. Heel concreet.'

Van binnenuit
Het wordt gezegd door Peter-Paul Verbeek (hoogleraar techniekfilosofie aan de Universiteit Twente). Hij heeft zojuist via het beeldscherm een kort referaat over begeleidingsethiek gehouden. 'We zien steeds meer innovaties op het gebied van digitalisering, algoritmes en AI. Er kan technisch steeds meer, vaak met grote gevolgen voor ons leven. De reflectie is dan vaak: willen we dat, of willen we dat niet. Ja of nee. Een oordeel van buitenaf. Met begeleidingsethiek willen we werken van binnenuit. We willen het hebben over het "hoe". Hoe wil je de ethische component van de technologie verantwoord inbedden in je handelen? Wat zijn de handelingsopties?'

Alles wat kan, wil je dat ook?

De camera schakelt nu naar de studio. Daar zitten onder voorzitterschap van Daniël Tijink (ECP) twee mensen uit de praktijk: Theo van der Plas (directeur cybercrime bij de nationale politie) en Brigitte Boon (Academy Het Dorp, SiZa-groep). Ze hebben binnen hun werk te maken met serieuze ethische afwegingen.
 
In gesprek aan de ethische tafel
Van der Plas: 'Ons werk is om te zorgen voor veiligheid, maar we hebben ook met vrijheid en privacy van burgers te maken. Daar moet je zorgvuldig mee omgaan. Welke technieken kun je onder welke omstandigheden gebruiken? Onze mensen moeten zich bewust zijn van de keuzes die ze daarbij maken.' Hij noemt een concreet voorbeeld: 'Mobiele criminelen bijvoorbeeld, in Roermond bij het outletcentrum. Dat zijn bendes die even snel over de grens komen en hier misdrijven plegen. We kunnen daar preventief veel aan doen, nummerborden waarnemen, profielen van mensen aanmaken, er is veel data en kennis uit allerlei digitale bronnen. We kunnen daarmee mensen aanspreken vóór er criminele activiteit is. Maar mág dat? Kun je zoiets doen? Daarover zijn we aan een "ethische tafel" in gesprek gegaan met onze stakeholders. Zo kom je tot een gedeeld en transparant handelingskader in deze casus.'

Is het veilig genoeg? Is de privacy goed geregeld?

Gehandicaptenzorg
Ook Brigitte Boon werkt in de praktijk met de Aanpak Begeleidingsethiek. Ze vertelt: 'We kunnen veel techniek gebruiken in de gehandicaptenzorg. Bijvoorbeeld de bewaking in de nacht. Dat doen we nu akoestisch. Als een cliënt naar bed gaat, luistert er iemand in de zorgregie-centrale mee. Met sensoren en camera's, met modernere techniek dan alleen microfoons, kan het ook. Maar dat heeft een ethische kant. Is het veilig genoeg? Is de privacy goed geregeld? We zijn daar met iedereen die daarbij betrokken is over in gesprek gegaan met het model van de Aanpak Begeleidingsethiek. Dat werkt erg goed.'

Voeg toe aan selectie