Koert van Mensvoort: technologie realiseert onze dromen

Volgens kunstenaar-filosoof dr. Koert van Mensvoort is technologie een voortzetting van de natuur. “Toekomst is meervoud. We hebben meerdere toekomsten. Sommige zijn fantasieën. Andere zijn mogelijk. En dan zijn er nog een paar die waarschijnlijk zijn.”

Het debat over technologie is belangrijk, zegt de filosoof, omdat het onontbeerlijk is in de toekomst. Met zijn Next Nature Network denkt hij na over maatschappelijke vraagstukken. Zijn netwerk bestudeert de veranderende relatie tussen mens, natuur en techniek.

Naakt zonder smartphone 
“We hebben allemaal te maken met technologie, maar het is ongrijpbaar en vaak ook onzichtbaar. We zijn geboren in een wereld die volstrekt ontworpen is. Kijk maar eens om u heen. Wat is hier in de zaal natuurlijk? Alleen jij en ik. We kunnen heel veel oplossen met technologie, maar niet alles.” De vraag is, volgens Van Mensvoort, wat we achterlaten voor de toekomst, en wat onze eigen toekomst zal zijn.

“Is er iemand zonder smartphone in de zaal?” Niemand steekt zijn hand op.
“Als je nu je huis verlaat zonder smartphone, voel je je naakt. Het is verweven met onze identiteit en dat in een kort tijdsbestek van ruim tien jaar. Hoe komt nieuwere technologie, die uiteindelijk ongrijpbaar wordt, in ons leven?”

Pyramide van Van Mensvoort 
Om dat te duiden, ontwierp Van Mensvoort een pyramide, vergelijkbaar met de pyramide van Maslow. “Je hebt lagere niveaus die je moet beklimmen om bij de top te komen.” Onderin staat de verbeelding, ‘envisioned’. Een uitvinder, wetenschapper of kunstenaar kan niet zonder verbeelding. Daarna volgt ‘operational’. Er zijn nu al sensoren die kunnen meten wat de kans is op longkanker. Daarna komt ‘applied’, het ontwerp toepassen, zoals zonnepanelen bijvoorbeeld. Dan komt ‘vital’. Een gps-systeem bijvoorbeeld. Voor mij is gps onmisbaar, ik kan zelfs geen kaart meer lezen. Daarna komt ‘invisible’. Sommige technologieën zijn onzichtbaar geworden, zoals het alfabet. Of de klok. We zijn zelfs vergeten dat het technologieën zijn. Bovenin de pyramide staat ‘natural’. Uiteindelijk krijgen we technologieën in ons leven die onderdeel zijn geworden van onze natuur. De landbouw bijvoorbeeld. Of koken op vuur. Of wat dacht u van de uitvinding om van een vacht een jas te maken. Geniaal.”

Nieuwe technologie onwennig
Nieuwe technologie is volgens Van Mensvoort altijd onwennig in het begin. “De eerste stap in nieuwe technologie is om het erover te kunnen hebben. Als dat kan, kunnen we het toepassen. Als het werkt, wordt het vertrouwd. Als het echt goed werkt, wordt het onze tweede natuur en als het dan subliem werkt, dan wordt het onze natuur.”
Mensen hebben volgens de filosoof prachtige ideeën en dromen. Die kunnen we waarmaken door in te zetten op humane technologie die in onze behoeftes voorziet. Die de zintuigen prikkelt, mensen in hun kracht plaatst en die intuïtief is in plaats van vervreemdend. 

Voeg toe aan selectie