NL Design System voor overheidswebsites

Niet iedereen hoeft het wiel uit te vinden

Om te illustreren wat we vandaag gaan doen, laat spreker Victor Zuydweg zijn vrije-tijd-project zien: het verzamelen van ‘verstuur’-knoppen van contactformulieren op rijksoverheidswebsites. Als hij naar een website van de rijksoverheid gaat, vindt hij overal verschillende: oranje, blauwe, grote, kleine, vierkante, ronde.

En dat is gek, zegt hij, want de rijksoverheid is - in ieder geval in de ogen van de gebruiker - toch één organisatie. Begin dit jaar is Gebruiker Centraal, waar Zuydweg adviseur is, gestart met de ontwikkeling van een gezamenlijk design system voor de Nederlandse overheid: ‘NL design system’. Professionals van diverse overheidsorganisaties bundelen hun kennis en ontwikkelen een design system waarin ontwerpprincipes, interactiepatronen, componenten -zoals formulierelementen en knoppen- en code gedeeld worden.

Toegankelijkheid voor iedereen is het doel

Post-its
In de praktijk betekent dit dat alle overheidsinstellingen dezelfde bouwstenen gebruiken bij het bouwen van hun website. Vervolgens implementeren ze dat en gebruiken het ook voor het maken van bijvoorbeeld apps. Ze geven vervolgens feedback aan het NL design system.

En dat is handig, zodat mensen niet steeds opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. Internationaal zijn er al meer van dit soort systemen in gebruik. Zo gebruikt de Britse overheid ‘Gov.Uk design systems’ en kent Italië ‘Designers Italia’. In Nederland zijn er ook al websites die draaien op de bouwstenen van NL design system, bijvoorbeeld die van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).

Vandaag is Zuydweg hier niet alleen om te vertellen over design systems, maar ook om feedback te vragen van mensen die daadwerkelijkheid bij de overheid werken. Hiervoor gebruikt hij Miro, een online platform waar iedereen zijn input op post-its kan schrijven en die op een bord kan plaatsen. Ze mogen die post-its vervolgens onderverdelen in ‘voorwaarden’, ‘risico’s’ en ‘kansen’.

Werkt ‘one size fits all’ wel?

Digiminderbeten
De wil om samen te werken is belangrijk, merken veel deelnemers op. Allebei de kanten op, want design systems moet zich ook conformeren aan het gebruiken van de feedback die ze terugkrijgen. De bouwstenen moeten beginnen bij de meest gebruikte website-onderdelen en aansluiten op alle softwaresystemen die de verschillende overheidsinstellingen gebruiken.

Kansen ziet iedereen ook. Zo noemt iemand dat, als websites die voortkomen uit het design system goed werken, er minder calls naar de helpdesk komen en de gebruikerstevredenheid omhoog gaat. Ook kan er door het feedbacksysteem goed worden nagedacht over toegankelijkheid voor ‘digiminderbeten’ en daardoor worden overheidswebsites als geheel meer toegankelijk. Ook gaan de kosten omlaag, want er is minder tijd nodig voor ontwerp en doorloop.

Onder het kopje ‘risico’s’ gaat het vooral over de individualiteit van de verschillende overheidsinstellingen. In de sessie zitten geen mensen van de verschillende gemeentes, maar het beeld leeft dat die graag wat meer individualiteit behouden. Ook wordt gevreesd voor de aansluiting op de bestaande systemen en of ‘one size fits all’ wel werkt voor de verschillende doelgroepen.

Aan het eind is het digitale bord een kleurrijke verzameling post-its. De 45 minuten zijn om voordat iedereen erover is uitgepraat, maar dat een design systeem als dit potentie heeft, daar zijn alle deelnemers het over eens.

Voeg toe aan selectie