Plenaire afsluiting woensdag

Over dirigenten, lerende overheden en de ontwikkeling van het spannendste digitale project van 2020.

Arie van Bellen heeft een heerlijke middag gehad, en hopelijk velen met hem. Samen hebben we vandaag nieuwe ideeën opgedaan, goede gesprekken gevoerd en elkaar ontmoet. Al was dat dan hoofdzakelijk digitaal. Aan het einde van de dag praten we met vier personen die middenin deze versnellende digitale wereld staan, die wereld waar we nu twee dagen over praten.

Een bijzondere dag
Het eerste gesprek is met Jeannine Peek, boegbeeld van Team dutch digital delta en met de voorzitter van de Dutch Blockchain Coalition, Rob van Gijzel.
Voor Jeannine was het een bijzondere dag, want vandaag was het kick-off event van Team dutch digital delta. “Sinds januari zijn we een topsector, en daar zijn we blij mee. We zijn er niet meer alleen voor ondersteuning van de andere topsectoren. Dat werd tijd.”
Maar wat is hun rol binnen de coalities? Peek: “Wij brengen het onderzoek samen met het bedrijfsleven en de overheid, met als bedoeling economische draagkracht te verhogen.”

Wij zijn de dirigent
Rob van Gijzel zit met de Dutch Blockchain Coalition ook in het oog van de storm. “Ik ben van mening dat er geen triple helix kan zijn zonder vierde partij. Er moet een soort integrator zijn. De Dutch Blockchain Coalition zorgt ervoor dat die drie elkaar vinden. We zijn de dirigent. We maken zelf geen muziek, maar zorgen ervoor dat de anderen muziek kunnen maken.”

Je kunt niet de toekomst ontwikkelen als je vasthoudt aan wat er is

Maar hoe gaat die samenwerking met die drie helixen? “We hebben afgesproken met de secretarissen-generaal van de ministeries om te spreken van een lerende overheid.”
Dat betekent dat de overheid ook kritisch kijkt naar wat er moet veranderen en wat men moet toevoegen. De overheid moet meebewegen volgens Van Gijzel, want “je kunt niet de toekomst ontwikkelen als je vasthoudt aan wat er is. Want je weet niet wat er komt.”

Trots op onze aanpak
Van Gijzel zou graag zien dat de overheid meer langjarige verbindingen aangaat. Dat lukt nog niet. Peek mist bij de overheid soms een duidelijke visie, of een concreet project. Maar ze willen ook benadrukken: Nederland is uniek in haar aanpak en samenwerkingen. Van Gijzel: “In China worden deze ontwikkelingen vanuit de overheid gestuurd, van bovenaf. De burger heeft geen inspraak. In Amerika zijn de ontwikkelingen veel commerciëler gedreven. We mogen trots zijn op onze aanpak.”

Met het oog op de verkiezingen van 2021 vraagt Arie van Bellen ook wat Peek en Van Gijzel graag van een nieuw kabinet zouden willen. Peek: “De grootste uitdaging is een systeem te bouwen dat de financiering goed ondersteunt. Dat is nu heel complex gemaakt, en niet toegankelijk voor iedereen die eraan mee wil doen. Maak dat duidelijker.”

We moeten internationaal de verbinding zoeken

Van Gijzel zou graag zien dat de mens centraal blijft staan. “Dat is een belangrijk thema, omdat ethiek daar bijvoorbeeld ook bij hoort. En, we moeten internationaal. Wij kunnen onderling leuk coalities maken, maar we moeten internationaal de verbinding zoeken.”

De corona-app
Tijd om een casus te bespreken die daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Iedereen kent hem wel: de corona-app. Hij is inmiddels vier miljoen keer gedownload, dus dikke kans dat hij ook op jouw telefoon staat. Maar hoe kwam deze app tot stand?

Sandra van Heukelom-Verhage is advocaat- partner bij Pels Rijcken en was bij de ontwikkeling verantwoordelijk voor het juridische aspect. Brenno de Winter is een expert op het gebied van privacy en beveiliging. Hoe was het om met een grote coalitie aan deze app te werken?

Fase 1, Fase 2
Van Heukelom: “Het proces is opgedeeld in twee fases. Fase 1 was: wat kan de markt leveren? Toen minister De Jonge de ontwikkeling van de app had aangekondigd, stroomden de aanbiedingen binnen. Tegelijkertijd merkten we dat het publiek ook heel graag zijn zegje wilde doen over het privacy- aspect van de app. We moesten publiek en experts een plek geven in de ontwikkeling. Transparantie was belangrijk. Vandaar dat we een appathon organiseerden, waarin iedereen mee kon denken.
Toen het ministerie van VWS besloot om de app zelf te ontwikkelen, begon Fase 2. Wie zou de app gaan maken? We hebben alle knappe koppen van Nederland bij elkaar gezet.”
Van Heukelom en haar team hadden maar kort de tijd om de app te ontwikkelen. Er moest gescoord worden. En de hele samenleving keek mee.

Want als je het niet goed regelt, ga je nat

Privacy op nummer 1
Een van die knappe koppen is Brenno de Winter: “Ik heb meteen gezegd: we maken waar wat de minister heeft beloofd. Hij wilde dat de app perfect zou zijn. Maar wat is perfect? Ik heb geëist dat we alle ruimte zouden krijgen om te doen wat we nodig achtten. Want als je het niet goed regelt, ga je nat.” Later hebben Van Heukelom en De Winter ook gemerkt dat transparantie over het proces cruciaal is. Als er kritiek komt, kun je die ook pareren, omdat je altijd eerlijk bent geweest over het proces.
De Winter: “Voor ons was het simpel: privacy staat op nummer 1. Daarna komt security, dan toegankelijkheid, en daarna pas de features.” Vandaar dat de app ook lang op zich heeft laten wachten, langer dan de apps van andere landen. En omdat privacy op 1 stond, moesten de makers ook concessies doen. De Winter: “De website had eerst cookies, maar die kun je als tracking ervaren. Daarom hebben we de cookies eraf gehaald. Dit is de enige website van de overheid zonder cookies.”

Van Heukelom: “Wij als juristen hebben meteen gezegd dat we dit proces niet zouden juridificeren. Geen ingewikkeld jargon. Het moest een herkenbare procedure zijn voor het publiek.”

Nieuwe dingen geleerd
In het begin was het aftasten, tussen de juristen en de privacy-specialisten. De Winter: “We vroegen ons steeds af: wat weten ze? Snappen ze dit? Maar het klikte goed, het liep al snel als een trein. Soms ging ik ‘s avonds naar huis en dacht: jeetje, ik heb weer nieuwe dingen geleerd. De ontwikkeling van de app smaakt naar meer, vandaar dat alles wat we hebben gedaan herbruikbaar is, en we er lessen van kunnen leren voor de ontwikkeling van een volgende app."

Liefdesverklaring
Een inspiratievol einde van een dag die sowieso vol zat met nieuwe inzichten, nieuwe samenwerkingen en interessante ontmoetingen. Theatermaakster en filosofe Laura van Dolron krijgt het laatste woord. Ze geeft een liefdesverklaring aan een ontbrekend publiek. “Jullie werden smartelijk gemist. We lachten naar de camera. Maar de camera lacht niet terug.”
Hopelijk kunnen we elkaar snel weer in het echt zien. Maar tot die tijd wacht ons morgen nog een prachtig online programma.

Voeg toe aan selectie